Bài 1: Nghỉ việc – Nên hay không?

1. Quyết định nghỉ việc ẩn chứa những rủi ro gì?

Đó là một ngày đầu năm 2018, trong một buổi tối ngồi tĩnh lặng uống cà phê cóc tại khu vực Quận 9, tôi đã tự đặt câu hỏi cho bản thân về vấn đề nghỉ việc. Nhưng ngay lập tức, hàng loạt câu hỏi mang tính thực tế và đầy áp lực khác ập đến dồn dập trong tâm trí:

• Nghỉ việc rồi thì lấy gì để ăn? Tiền đâu để duy trì sinh hoạt phí hàng ngày?
• Lỡ nghỉ việc xong lại sa đà vào việc ăn ngủ, lười biếng mà không chịu phấn đấu như dự tính ban đầu thì sao?
• Nếu con đường mới hoàn toàn thất bại thì tương lai sẽ thế nào?
• Bị những người xung quanh soi mói, bàn tán thì mình sẽ phản ứng ra sao?

Trong thực tế cuộc sống, tôi đã quen biết, đã thấy và chứng kiến rất nhiều anh chị em quyết định nghỉ việc vì tiếng gọi con tim hoặc chỉ đơn giản vì thấy người bạn thân của mình cũng nghỉ việc để khởi nghiệp. Và cái kết cay đắng là sau 3 tháng ngắn ngủi nhận tiền trợ cấp thất nghiệp, họ lại phải tất tả vác hồ sơ đi xin việc ở một công ty khác với sự mệt mỏi nhân đôi.

Hoặc có nhiều trường hợp tệ hơn, khi rơi vào trạng thái rảnh rỗi “nhàn cư vi bất thiện”, họ dồn bản thân vào những thói quen tiêu cực, sa ngã vì mất đi định hướng và kỷ luật cá nhân. Phổ biến nhất vẫn là kịch bản nghỉ việc xong thì lăn ra ngủ cho thỏa sức, để rồi sau 3 tháng cạn kiệt nguồn tiền thì lại phải quay về nhà nhờ cậy vào cha mẹ. Đó là những rủi ro cơ bản nhưng khốc liệt nhất mà bạn bắt buộc phải dự tính trước khi đặt bút ký vào đơn xin nghỉ việc.

⇒ Lời khuyên cốt lõi dành cho bạn: Làm bất cứ việc gì cũng phải dự tính trước những rủi ro và nguy cơ có thể gặp phải, tuyệt đối đừng đưa ra quyết định trong trạng thái vô thức hoặc chạy theo xu hướng của người khác.

2. Nguyên tắc “5 KHÔNG” sống còn bạn nên lưu ý

Trước khi quyết định buông bỏ công việc hiện tại, hãy tự răn đe bản thân bằng hệ thống 5 nguyên tắc không cốt lõi sau đây để tránh rơi vào bẫy cảm xúc nhất thời:

• Không nghỉ việc khi bản thân hoàn toàn chưa có một dự tính hay kế hoạch cụ thể nào cho tương lai.
• Không nghỉ việc chỉ vì thấy đứa bạn đồng nghiệp xung quanh nó cũng mới nộp đơn nghỉ.
• Không nghỉ việc chỉ vì những xích mích, cãi nhau nhất thời với đồng nghiệp rồi nổi giận đùng đùng xin nghỉ.
• Không nghỉ việc chỉ vì những lý do vụn vặt như giờ làm sớm quá lười dậy, hoặc giờ làm trễ quá không kịp đi nhậu với bạn bè.
• Không nghỉ việc vì áp lực từ sự soi mói hay những lời phán xét không mang tính xây dựng của người khác.

3. Tìm kiếm 4 dấu hiệu chứng minh quyết định nghỉ việc của bạn là đúng đắn

Sau khi suy nghĩ thấu đáo về những rủi ro, tôi bắt đầu nhìn nhận lại công việc hiện tại một cách khách quan nhất để đánh giá xem liệu mình có thực sự nên nghỉ việc hay không. Bởi vì đôi khi, chúng ta thường làm việc quá cảm tính, chỉ cần gặp một chút chuyện không vui hoặc xích mích nhỏ với sếp là đã lấp ló ý định từ chức. Đừng hành xử trẻ con và thiếu chín chắn như vậy!

Dưới đây là các dấu hiệu cơ bản và rõ ràng nhất cho biết bạn nên cân nhắc nghiêm túc về việc nghỉ việc để tìm kiếm một con đường mới, hoặc ít nhất là thay đổi môi trường làm việc hiện tại, vì nếu có tiếp tục ở lại thì mọi thứ cũng không thể khá lên được.

3.1. Bạn hoàn toàn cạn kiệt nhiệt huyết với công việc hiện tại

Có khi nào bạn cảm thấy một nỗi chán nản tột cùng xâm chiếm tâm trí mỗi khi phải thức dậy đi làm hàng ngày tại công ty? Bạn bắt đầu sợ hãi những sáng thứ Hai mệt mỏi và khao khát những chiều thứ Bảy một cách cháy bỏng? Khi ngồi ở văn phòng, tâm trí bạn liên tục bị phân tâm bởi ý định nhảy việc hoặc theo đuổi các mảng kinh doanh khác? Bạn thường xuyên than vãn với bạn bè rằng công việc này quá nhàm chán, không còn một chút hứng thú hay đam mê nào cả? Đối với các bạn nữ, việc thường xuyên cảm thấy ức chế đến mức bật khóc khi đi làm chính là một hồi chuông cảnh báo lớn.

Những dấu hiệu trên là minh chứng rõ ràng cho thấy nguồn năng lượng và nhiệt huyết của bạn dành cho công ty đã cạn kiệt. Đây là lúc bạn cần tìm kiếm một môi trường mới hoặc chuyển hướng sang một lĩnh vực khác để làm mới chính mình.

“Khi bạn liên tục đọc, nói chuyện và mơ mộng về một hướng đi mới trong sự nghiệp, đó thường là tín hiệu rõ ràng cho thấy tâm trí bạn đã sẵn sàng cho một sự thay đổi lớn.” – Theo Ramona Ortega, Founder của My Money My Future chia sẻ.

3.2. Mục tiêu cá nhân khác xa định hướng phát triển của công ty

Có những giai đoạn tôi nhận ra mục tiêu cá nhân của mình và mục tiêu chiến lược của công ty đang lệch pha hoàn toàn, định hướng của tôi và các đồng nghiệp xung quanh có rất ít điểm chung. Điều này vô hình trung tạo ra cảm giác cô đơn, lạc lõng và khiến tôi dần mất đi động lực để cống hiến cho những gì mình đang làm.

“Nếu bạn nhận thấy bản thân không học hỏi thêm được bất kỳ điều gì mới từ công việc trong vòng 6 tháng trở lại đây, thì đó là lúc bạn nên suy nghĩ nghiêm túc về việc có nên tiếp tục ở lại môi trường này hay không.” – Marc Cenedella, CEO của Ladders nhận định.

Bên cạnh đó, nếu bạn cảm thấy năng lực thực tế của mình đang bị kìm hãm, không được trọng dụng đúng mức hoặc bản thân không còn được là chính mình khi phải cố gồng mình duy trì công việc hiện tại, thì đây chính là những dấu hiệu mang tính quyết định định hình cho những bước đi sắp tới của bạn.

“Bạn không thể tỏa sáng và trở thành phiên bản tốt nhất nếu không được là chính mình. Có rất nhiều doanh nghiệp sẵn sàng cho phép nhân viên thể hiện cá tính riêng, việc của bạn là hãy bắt đầu tìm kiếm những môi trường như vậy.” – Trích lời của Tiến sĩ tâm lý học Horsham-Brathwaite.

3.3. Nhu cầu gia tăng thu nhập vượt quá giới hạn mức lương hiện tại

Thu nhập luôn là một trong những yếu tố cốt lõi khi chúng ta tìm kiếm việc làm. Khi mới tốt nghiệp ra trường, mục tiêu lớn nhất của tôi chỉ đơn giản là có một công việc để làm và rất ít khi cân đo đong đếm về mức lương. Nhưng sau vài năm lăn lộn chinh chiến, tôi chợt nhận ra mình sẽ không bao giờ tạo ra được những bước đột phá vĩ đại trong cuộc đời nếu cứ mãi an phận đi làm và chờ đợi một số tiền ổn định tinh sương vào đầu tháng. Mặc dù khoản lương đó vẫn đủ để tôi lo toan ổn định cho một gia đình nhỏ 3-4 người sau này, nhưng khát vọng trong tôi lớn hơn thế rất nhiều.

Ở thời điểm này, sẽ có 2 tình huống cụ thể diễn ra:

• Tình huống 1: Nếu bạn đã cống hiến đủ lâu, chứng minh được năng lực vượt trội và vẫn còn nhiệt huyết với công ty, hãy mạnh dạn thẳng thắn đề xuất một mức thu nhập cao xứng đáng hơn.
• Tình huống 2: Nếu mọi nỗ lực đều không được ghi nhận và công việc ngày càng đi vào lối mòn nhàm chán, bạn nên chủ động tìm kiếm một bến đỗ mới có chế độ đãi ngộ tốt hơn hoặc đầu tư học tập để lấn sân sang một lĩnh vực mới hoàn toàn.

Nhìn lại quá khứ, đã có lúc tôi từng rơi vào cái bẫy tâm lý ganh tỵ, ước ao mình làm ra thật nhiều tiền để giàu có, để đi đây đi đó check-in sang chảnh như những người bạn trên Facebook. Nhưng sau này tôi nhận ra đó là một tư duy rất ấu trĩ. Mỗi người đều có một dòng thời gian và quá trình phát triển hoàn toàn riêng biệt, năng lực tích lũy đến đâu thì thành quả sẽ tự khắc nở rộ đến đó.

Và như các bạn đã biết, tôi đã lựa chọn cách bứt phá bằng việc quyết định nghỉ hẳn ngành Địa Chất để bước sang một lĩnh vực đầy rẫy thử thách nhưng cũng cực kỳ tiềm năng: Marketing Online.

3.4. Vô tình phát hiện ra một niềm đam mê khác mãnh liệt hơn

Thế giới luôn vận động và thay đổi từng giây phút, và bản thân mỗi chúng ta ai rồi cũng sẽ khác đi. Tôi tin rằng rất ít người trong chúng ta có may mắn tìm được đúng đam mê thực sự của mình ngay từ năm 18 tuổi để chọn đúng ngành học, đúng trường đại học rồi ra trường theo đuổi nó đến trọn đời. Đơn giản là vì ở độ tuổi học đường đó, chúng ta còn quá non nớt và thiếu đi sự định hướng đúng đắn từ những người đi trước.

Vì vậy, bạn đừng quá bất ngờ hay tự trách khi nhận ra những đam mê của tuổi 17 bị phai nhạt dần và được thay thế bằng một đam mê khác hoàn toàn ở tuổi 25. Bản thân tôi chính là một ví dụ sống động cho trường hợp này. Năm 17 tuổi, tôi đam mê tìm hiểu về cấu trúc vật chất tự nhiên, thích khám phá thiên nhiên hoang dã nên đã quyết định thi vào khoa Địa Chất với ước mơ làm dầu khí hoặc kỹ sư thực địa.

Nhưng rồi, sau một thời gian dài lăn lộn, khi “bụi công trường phai nhạt áo hào hoa”… tôi lại phát hiện ra một ngọn lửa đam mê khác cháy bỏng hơn ẩn sâu trong mình: Đó là khát khao kiếm tiền online, làm chủ hệ thống thông qua các kênh Marketing Online và bán hàng trực tuyến.

4. Bạn cần chuẩn bị những hành trang gì trước khi chính thức nghỉ việc?

Nếu bạn ngây thơ nghĩ rằng chỉ cần nộp đơn nghỉ việc, tham gia vào một vài khóa học ngắn hạn là có thể lập tức thành công vang dội trên con đường mới; hoặc tự tin rằng mình đầy rẫy kinh nghiệm thì xin việc ở đâu mà chẳng được, thì lời khuyên chân thành là… tốt nhất bạn đừng nên nghỉ việc, ít nhất là ở thời điểm hiện tại.

Bản thân tôi đã phải dành ra tới 6 tháng liên tục suy nghĩ, cân nhắc và chuẩn bị mọi nguồn lực trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Vậy mà sau khi nghỉ việc, tôi vẫn phải đối mặt với vô vàn khó khăn, sóng gió nằm ngoài dự tính. Dưới đây là những điều mấu chốt bạn cần chuẩn bị thật kỹ trước khi gửi đơn lên cấp trên:

4.1. Bản kế hoạch chi tiết: Sáu tháng đầu tiên sau nghỉ việc sẽ làm gì?

Hãy nghiêm túc trả lời câu hỏi này. Nếu bạn chưa thể vạch ra lộ trình rõ ràng cho 6 tháng hậu nghỉ việc, hãy tiếp tục ở lại công ty để làm việc thật đàng hoàng và cho bản thân thêm thời gian chuẩn bị. Hãy nhớ, làm việc gì cũng phải có tâm và trách nhiệm, không phải lên công ty ngồi chơi xơi nước chờ đến ngày nhận lương rồi về đâu nhé.

Thông thường, hành trình 6 tháng này sẽ được chia làm 2 giai đoạn cốt lõi:

• Giai đoạn 1 (3 tháng đầu): Đây là khoảng thời gian bạn nhận được tiền trợ cấp thất nghiệp từ bảo hiểm xã hội. Đây là giai đoạn mang tính quyết định. Nếu bạn có kỷ luật và quyết tâm thay đổi, 3 tháng này sẽ hình thành nên những thói quen tốt mang tính nền tảng. Ngược lại, nếu bạn nuông chiều bản thân, buông thả theo những thú vui tạm thời, nó sẽ biến bạn thành một kẻ lười biếng chính hiệu.
• Giai đoạn 2 (3 tháng tiếp theo): Lúc này, những người kiên trì với thói quen tốt bắt đầu gặt hái được những tín hiệu tích cực, những bước tiến triển đầu tiên trên con đường mới hoặc công việc mới. Trong khi đó, những kẻ lười biếng sẽ rơi vào khủng hoảng vì cạn kiệt tài chính và tiếp tục chuỗi ngày trượt dài sa ngã.

4.2. Quỹ dự phòng tài chính: Tài khoản hiện có bao nhiêu tiền?

Nhiều người thường rao giảng lý thuyết suông rằng tiền bạc không quan trọng bằng đam mê, nhưng trong trường hợp nghỉ việc, tiền bạc đóng vai trò quyết định sự sinh tồn của bạn. Trước khi nộp đơn, hãy kiểm tra chính xác tổng số dư trong tài khoản cá nhân xem có đủ để duy trì mức sống cơ bản trong tối thiểu 3 đến 6 tháng không có thu nhập hay không?

Đừng đưa ra quyết định bốc đồng, thiếu trách nhiệm rồi lại ngụy biện bằng những khẩu hiệu “làm giàu thần tốc”. Ví dụ, nếu mức chi tiêu tối thiểu hàng tháng của bạn là 8 triệu đồng, hãy đảm bảo bạn đã tích lũy được ít nhất 24 triệu đồng trước khi nghỉ việc; con số lý tưởng và an toàn nhất nên là khoảng 40 triệu đồng.

4.3. Xác định rõ định hướng: Nghỉ để đổi công ty hay đổi toàn bộ lĩnh vực?

Một bài toán cốt lõi bạn cần làm rõ: Bạn nghỉ việc để nhảy sang công ty đối thủ trong cùng ngành, hay nghỉ để rẽ hướng sang một mảng hoàn toàn mới?

• Nếu đổi công ty: Áp lực sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Bạn chỉ cần ứng tuyển vào một môi trường mới, tận dụng toàn bộ kiến thức, kinh nghiệm và năng lực sẵn có để tiếp tục cống hiến và tìm kiếm những cơ hội thăng tiến mới.
• Nếu đổi lĩnh vực hoàn toàn: Bạn phải chuẩn bị một tâm thế cực kỳ vững vàng như tôi ngày trước. Lúc này, bạn đang bắt đầu lại từ vạch số 0 tròn trĩnh, thua kém những người cùng ngành ít nhất 4 năm kiến thức đại học và nhiều năm kinh nghiệm thực chiến. Để thu hẹp khoảng cách đó, tôi đã phải thức đêm ròng rã suốt 1000 ngày để chạy đua, tự học và tích lũy kiến thức nhằm bắt kịp các đồng nghiệp gạo cội trong ngành Marketing. Bạn đã sẵn sàng đánh đổi như vậy chưa?

4.4. Bài toán an cư: Nghỉ việc rồi sẽ ở đâu?

Vấn đề tưởng chừng như nhỏ nhặt này lại là yếu tố gây áp lực cực lớn nếu không được tính toán kỹ. Để tiết giảm chi phí, ngay sau khi nghỉ việc, tôi đã chủ động dọn sang một phòng trọ khác có giá thuê rẻ hơn ở vùng ngoại ô, chấp nhận đi xa hơn một chút để tối ưu hóa nguồn tiền dự phòng.

Nhiều bạn trẻ vì đã quen sống thoải mái ở những căn chung cư cao cấp hoặc nhà nguyên căn đắt đỏ, dù thu nhập đã bị đứt quãng nhưng vẫn không chịu hạ mức sống của mình xuống. Ở chỗ sang xịn thì ăn ngủ lại càng ngon hơn, để rồi sau 3 tháng hết sạch tiền túi, bạn sẽ thấm thía thế nào là áp lực sinh tồn.

5. Bức tranh thực tế: Cuộc sống sau khi nghỉ việc sẽ diễn ra như thế nào?

Cuộc sống của tôi sau khi rời bỏ môi trường công sở đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, thậm chí là đảo lộn hoàn toàn so với chuỗi ngày làm việc giờ hành chính trước đây.

5.1. Những thuận lợi tuyệt vời

• Tôi sở hữu trọn vẹn 100% quỹ thời gian trong ngày để tập trung cao độ vào việc học tập, thực hành và đào sâu nghiên cứu các kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực mới.
• Tâm trí hoàn toàn được giải phóng khỏi sự nhàm chán, tinh thần luôn ở trạng thái phấn khởi và phơi phới năng lượng sáng tạo.
• Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước, tôi đã tích lũy được một khoản trợ cấp thất nghiệp khá ổn định dựa trên mức đóng bảo hiểm trước đó, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính trong 3 tháng đầu.
• Đạt được sự tự do và tự chủ tuyệt đối, có thể tự sắp xếp lịch trình làm việc, ăn uống, nghỉ ngơi hoàn toàn theo nhịp sinh học cá nhân mà không bị gò bó vào bất kỳ khuôn khổ hành chính nào.
• Bắt đầu đón nhận những Job nhỏ đầu tiên trong ngành mới. Dù thời điểm đó mức thù lao rất thấp – tôi vẫn nhớ job đầu tiên mình nhận là viết bài chuẩn SEO cho website với mức giá vỏn vẹn 15.000 VNĐ cho một bài viết 700 chữ – nhưng nó mang lại niềm vui vô bờ bến của sự khởi đầu.

5.2. Những khó khăn, thử thách phải đối mặt

• Giai đoạn đầu chưa thích nghi được với việc tự quản lý thời gian, rất dễ sa đà vào thói quen lười biếng, ngủ nướng hoặc ham chơi quên nhiệm vụ.
• Áp lực tài chính bắt đầu đè nặng khi nguồn thu nhập ổn định hàng tháng chính thức bị đứt quãng.
• Áp lực phải thành công xuất hiện ngày một lớn, bởi tôi hiểu rằng mình đã chọn con đường này thì tuyệt đối không được phép cho bản thân lùi bước hay thất bại.
• Phải đối mặt với những ánh mắt dòm ngó, lời soi mói từ những người xung quanh khi thấy một gã thanh niên suốt ngày cứ ru rú trong nhà hoặc la cà ngoài quán cà phê mà không thấy đi làm công ty như bao người khác.

6. Sau 6 tháng: Đường mới rộng mở hay ngõ cụt xuất hiện?

Sau cột mốc 6 tháng kể từ khi rời bỏ công việc cũ, những người nghỉ việc sẽ được phân hóa một cách rõ rệt thành hai nhóm đối lập dựa trên mức độ kỷ luật của bản thân:

Nếu sau 6 tháng, bạn nhận thấy mình đang thuộc về nhóm có thói quen tốt thì xin chúc mừng, bạn đang đi đúng hướng trên con đường kiến tạo sự nghiệp mới. Lúc này, việc cần làm là tiếp tục duy trì kỷ luật, tích cực đọc các Case Study chuyên sâu và học hỏi kinh nghiệm từ những bậc tiền bối đi trước.

Ngược lại, nếu thành tích lớn nhất của bạn sau nửa năm nghỉ việc chỉ là ngủ nhiều hơn, tăng cân và nguồn thu nhập ngày càng chạm đáy, thì hãy tỉnh táo tự vấn lại bản thân: Mục đích ban đầu mình xin nghỉ việc để làm gì? Đừng để bản thân bị cuốn vào vòng xoáy hưởng thụ ảo mộng để rồi trở thành một kẻ lười biếng.

7. Lời kết

Trên đây là những lời tâm sự, chia sẻ chân thành của Thắng trong một buổi sáng Chủ nhật tĩnh lặng. Thật tâm mà nói, không một vị chuyên gia hay một cuốn sách nào có thể thay bạn đưa ra quyết định có nên nghỉ việc hay không. Hãy dũng cảm đối diện với chính mình, suy nghĩ thật thấu đáo về việc bạn đã chuẩn bị được những gì và sẽ làm gì sau khi cầm tờ quyết định nghỉ việc trên tay.

Tuyệt đối đừng đưa ra quyết định một cách vội vã, bốc đồng hay chỉ để chạy theo số đông một cách vô nghĩa. Tất cả chúng ta đều là những người trưởng thành, phải tự chịu trách nhiệm 100% trước mọi quyết định và hành động của cuộc đời mình. Chỉ nên nghỉ việc khi bạn biết cực kỳ rõ ràng mình nghỉ để làm gì và đó phải là quyết định độc lập của riêng bạn!

Để khép lại bài viết đầu tiên này, tôi xin gửi tặng bạn vài dòng tâm đắc:

“Mỗi người trong chúng ta chỉ có duy nhất một lần thanh xuân và cũng là lần đầu tiên học cách làm người lớn, vì vậy nếu có lỡ sai lầm thì cứ dũng cảm đứng lên sửa chữa. Nếu bạn thực sự cảm thấy ngột ngạt, không thoải mái với công việc và cuộc sống hiện tại thì phải dám đánh đổi, dám bước ra khỏi vùng an toàn để hướng tới những giá trị mới mẻ, tốt đẹp hơn. Nhưng hãy nhớ, đừng bao giờ chỉ muốn ăn quả ngọt mà lại không muốn lao động, phấn đấu hết mình nhé!”

Nếu bạn cũng đang mang trong mình những nỗi lòng thầm kín hay những trăn trở về con đường sự nghiệp, hãy để lại bình luận ngay bên dưới bài viết này để chúng ta cùng nhau thảo luận và sẻ chia nhé!